İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, işyerinde kullanılan makine, tezgah ve el aletlerinin güvenli kullanımı için işverene doğrudan sorumluluk yükler. Bu yazıda yönetmeliğin kapsamını, periyodik kontrol yükümlülüğünü ve işverenin karşılaşabileceği yaptırımları anlatıyoruz.
Yönetmelik Neyi Kapsar?
Yönetmelik, işyerinde çalışanların kullandığı her türlü makine, tezgah, taşıma ekipmanı ve el aletini kapsar. Amaç, ekipmanın kendisinden kaynaklanan riskleri (sıkışma, kesilme, elektrik çarpması, düşme) önlemek ve ekipmanın kullanım ömrü boyunca güvenli durumda kalmasını sağlamaktır. Yönetmelik hem yeni alınan hem de işyerinde uzun süredir kullanılan ekipmanlar için geçerlidir.
Periyodik Kontrol Zorunluluğu
Yönetmelik ekinde listelenen ekipmanlar (basınçlı kaplar, kaldırma ekipmanları, elektrik tesisatı, forklift, vinç gibi) belirli aralıklarla yetkili bir mühendis veya teknik personel tarafından periyodik kontrolden geçirilmelidir. Kontrol sonucu düzenlenen rapor işyerinde saklanır ve denetimlerde ibraz edilir. Kontrolü yapılmamış veya süresi geçmiş ekipmanla çalışmaya devam etmek, bir iş kazası halinde işverenin kusurunu doğrudan artırır.
İşverenin Yükümlülükleri
- Ekipmanların periyodik kontrollerini zamanında yaptırmak ve raporları saklamak
- Çalışanlara kullandıkları ekipmana özgü kullanım talimatı ve eğitim vermek
- Arızalı veya güvensiz ekipmanı derhal kullanım dışı bırakmak
- Koruyucu donanımı (acil durdurma, koruyucu muhafaza) eksiksiz bulundurmak
- Ekipman kaynaklı riskleri risk değerlendirmesine dahil etmek
Uymamanın Yaptırımı Nedir?
Periyodik kontrolü yapılmayan veya güvenlik şartlarını taşımayan ekipmanlar tespit edildiğinde işyeri idari para cezasıyla karşılaşır. Daha önemlisi, bu ekipmanla yaşanan bir iş kazasında işverenin ihmali doğrudan tespit edilir ve hem SGK rücu davasında hem de ceza davasında aleyhe delil olarak kullanılır. Kontrol raporlarının düzenli tutulması, işverenin sorumluluğunu sınırlayan en somut belgedir.
OSGB Bu Süreçte Nasıl Destek Olur?
İş güvenliği uzmanı, hangi ekipmanların periyodik kontrol kapsamında olduğunu belirler, kontrol takvimini oluşturur ve süresi yaklaşan ekipmanları işverene bildirir. Böylece kontrol takibi işverenin hafızasına değil, sistematik bir sürece bağlı kalır. Kapsam ve zorunluluklar hakkında detaylı bilgi için OSGB Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Hangi ekipmanlar periyodik kontrole tabidir?
Basınçlı kaplar, kaldırma ve iletme ekipmanları (vinç, forklift, asansör), elektrik tesisatı ve topraklama sistemi gibi ekipmanlar yönetmelik ekinde listelenir. Hangi ekipmanların işyerinizde bu kapsamda olduğu, iş güvenliği uzmanınız tarafından tespit edilir.
Periyodik kontrolü kim yapabilir?
Kontrol, ekipman türüne göre yetkili mühendis veya teknik personel tarafından yapılmalıdır. Kontrolü yapan kişinin ilgili ekipman için mevzuatta aranan niteliğe sahip olması gerekir.
Kontrol raporu ne kadar süre saklanmalı?
Kontrol raporları, bir sonraki kontrol dönemine kadar değil, işyeri kayıtlarının genel saklama süresi boyunca muhafaza edilmelidir; özellikle bir iş kazası sonrası açılabilecek davalarda geriye dönük rapor geçmişi talep edilebilir.
İşyerinizdeki ekipmanların periyodik kontrol takibi ve İSG uyumluluğu için Ekinoks İSG ile iletişime geçebilirsiniz.
