Meslek Hastalığı Bildirimi: 3 İş Günü Kuralı ve 5 Adımda Süreç

Kısaca: Meslek hastalığı bildirimi üç aşamalı bir süreçtir. İşyeri hekimi veya hastane meslek hastalığı ön tanısı koyduğunda çalışanı SGK’nın yetkilendirdiği bir hastaneye sevk eder. Yetkili hastane tanı koyarsa bunu en geç 10 gün içinde SGK’ya bildirir. İşveren ise meslek hastalığını öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi ile SGK’ya bildirir (6331 sayılı Kanun md.14; 5510 sayılı Kanun md.14). Hastalığın meslek hastalığı olup olmadığına son kararı SGK Sağlık Kurulu verir.

Meslek hastalığı bildirimi, hem çalışanın sigorta haklarının zamanında başlaması hem de işverenin idari para cezası ve SGK rücu riskinden korunması için kritik bir süreçtir. Bu rehberde meslek hastalığının tanımını, bildirimi kimin ve ne zaman yapacağını, süreci 5 adımda ve bildirim yapılmazsa doğacak sonuçları resmî kanun metinlerine dayanarak anlatıyoruz.

Meslek Hastalığı Nedir? İş Kazasından Farkı

5510 sayılı Kanun’a göre meslek hastalığı; sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple ya da işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halidir (md.14). Örnek olarak gürültüye bağlı işitme kaybı, silikozis gibi tozla ilgili akciğer hastalıkları, kurşun veya solvent zehirlenmeleri ve tekrarlayan hareketlere bağlı kas-iskelet hastalıkları sayılabilir.

İş kazasından temel farkı zamanlamadır. İş kazası belirli bir anda meydana gelen ani bir olaydır; meslek hastalığı ise uzun süreli maruziyetle yavaş yavaş gelişir ve çoğu zaman yıllar sonra fark edilir. Bu yüzden bildirimde süre, kazanın olduğu günden değil, işverenin hastalığı öğrendiği günden başlar.

Meslek Hastalığı Bildirimini Kim, Ne Zaman Yapar?

6331 sayılı Kanun’un 14. maddesi süreçte üç tarafa farklı görev verir:

• İşyeri hekimi veya sağlık hizmeti sunucusu: Meslek hastalığı ön tanısı koyduğu çalışanı SGK tarafından yetkilendirilen bir sağlık hizmeti sunucusuna (ör. meslek hastalıkları hastanesi) sevk eder (md.14/3). Ön tanıyı doğrudan SGK’ya bildirmez; kesin tanıyı koymak da onun görevi değildir.
• Yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucusu: Meslek hastalığı tanısı koyduğu vakaları en geç 10 gün içinde SGK’ya bildirir (md.14/4).
• İşveren: Sağlık hizmeti sunucusu veya işyeri hekimi tarafından kendisine bildirilen meslek hastalığını, öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde SGK’ya bildirir (6331 md.14/2-b; 5510 md.14).

Bağımsız çalışanlarda (4/1-b kapsamındaki sigortalılar) bildirimi sigortalı kendisi, aynı 3 iş günlük süre içinde yapar (5510 md.14).

Meslek Hastalığı Bildirim Süreci: 5 Adım

1. Şüphenin fark edilmesi: Şüphe çoğunlukla işyeri hekiminin periyodik muayenesinde, çalışanın şikâyetiyle bir hastaneye başvurmasında ya da ortam ölçümlerinde sınır değerlerin aşılmasıyla ortaya çıkar.
2. Yetkili hastaneye sevk: Ön tanı koyan hekim, çalışanı SGK’nın yetkilendirdiği bir sağlık hizmeti sunucusuna sevk eder (6331 md.14/3).
3. Tanı ve sağlık kurulu raporu: Yetkili hastane gerekli tetkikleri yapar; meslek hastalığı tanısı koyarsa sağlık kurulu raporu düzenler ve vakayı 10 gün içinde SGK’ya bildirir (6331 md.14/4).
4. İşverenin SGK bildirimi: İşveren durumu öğrendiği günden itibaren 3 iş günü içinde İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesini SGK’ya gönderir. Bildirim, SGK’nın internet sitesindeki İş Kazası ve Meslek Hastalığı e-Bildirim uygulaması üzerinden yapılır.
5. SGK Sağlık Kurulu kararı: SGK, sağlık kurulu raporunu ve tıbbi belgeleri, gerekirse işyerindeki çalışma koşullarını gösteren denetim raporlarını inceler. Hastalığın meslek hastalığı olup olmadığına Kurum Sağlık Kurulu karar verir (5510 md.14). Gerekli görülürse SGK denetmenleri veya iş müfettişleri işyerinde inceleme yapabilir.

Bildirimden Sonra İşverenin Yapması Gerekenler

• Kayıt tutmak: İşveren bütün meslek hastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleri yapar ve raporlarını düzenler (6331 md.14/1-a).
• Risk değerlendirmesini yenilemek: İşyerinde meslek hastalığı görülmesi, risk değerlendirmesinin tamamen veya kısmen yenilenmesini gerektirir (Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md.12/2-ç). Aynı riske maruz kalan diğer çalışanlar da değerlendirmeye alınmalıdır. Ayrıntılar için risk değerlendirmesi rehberimize bakabilirsiniz.
• Kaynağı kontrol altına almak: Hastalığa yol açan maruziyeti (gürültü, toz, kimyasal, ergonomik yük) ortadan kaldıracak veya azaltacak önlemler alınır; toplu koruma önlemleri kişisel koruyucu donanımdan önce gelir.
• İşe dönüş muayenesi: Meslek hastalığı nedeniyle işten uzaklaşan çalışan talep ederse, işe dönüşünde sağlık muayenesi yapılır (6331 md.15/1-b-3). İşyeri hekimi çalışanın aynı işe dönüp dönemeyeceğini değerlendirir.

Meslek Hastalığı Bildirimi Yapılmazsa Ne Olur?

• İdari para cezası: 6331 sayılı Kanun’a göre SGK’ya bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemenin 2026’daki cezası 44.443 TL ile 133.329 TL arasındadır. Diğer tutarlar için İSG cezaları 2026 rehberimize bakabilirsiniz.
• SGK rücu: Bildirimi süresinde yapmayan veya kasten eksik ya da yanlış bildiren işverene, SGK’nın bu durum için yaptığı masraflar ve ödediği geçici iş göremezlik ödenekleri rücu edilir (5510 md.14).
• İşverenin kusuru varsa: Meslek hastalığı işverenin kastı veya İSG mevzuatına aykırı bir davranışı sonucu ortaya çıkmışsa, SGK’nın çalışana yaptığı ve yapacağı ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri işverene ödettirilir (5510 md.21). Bu nedenle periyodik muayene, ortam ölçümü ve eğitim kayıtları işveren için en önemli savunma belgeleridir.

Ekinoks İSG Olarak Nasıl Destek Oluyoruz?

Ekinoks İSG olarak işyeri hekimimiz periyodik muayenelerde meslek hastalığının erken işaretlerini takip ediyor, ön tanı durumunda çalışanın yetkili hastaneye sevkini yapıyor ve meslek hastalığı bildirimi için 3 iş günlük süreyi sizinle birlikte izliyor. İş güvenliği uzmanımız risk değerlendirmesini yeniliyor ve maruziyeti azaltacak önlemleri planlıyor. Hizmet kapsamımız için iş güvenliği ve iş sağlığı hizmetleri sayfamıza, hekim görevlendirme süreleri için çalışma süreleri rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Meslek hastalığı bildirimi için 3 iş günü ne zaman başlar?
İşverenin meslek hastalığını öğrendiği veya sağlık hizmeti sunucusu ya da işyeri hekimi tarafından kendisine bildirildiği günden başlar (6331 md.14/2-b; 5510 md.14). Hastalığın ortaya çıktığı tarih değil, işverenin öğrendiği tarih esas alınır.

Meslek hastalığı tanısını kim koyar?
Tanıyı SGK’nın yetkilendirdiği sağlık hizmeti sunucuları koyar. İşyeri hekimi yalnızca ön tanı koyar ve sevk eder. Hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmayacağına ise son olarak SGK Sağlık Kurulu karar verir (5510 md.14).

İşten ayrılmış bir çalışanda meslek hastalığı çıkarsa ne olur?
Hastalık eski işinden kaynaklanıyorsa, işten ayrılma ile hastalığın ortaya çıkması arasındaki süre SGK yönetmeliğinde o hastalık için belirlenen süreyi (yükümlülük süresi) aşmamışsa kişi meslek hastalığı haklarından yararlanabilir ve gerekli belgelerle SGK’ya kendisi başvurabilir. Süre aşılmış olsa bile, hastalığa yol açan etken işyerinde tespit edilirse Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayıyla meslek hastalığı sayılabilir (5510 md.14).

Ön tanı aşamasında işveren SGK’ya bildirim yapmalı mı?
Kanun, işverenin bildirim yükümlülüğünü sağlık hizmeti sunucusu veya işyeri hekimi tarafından kendisine bildirilen meslek hastalığına bağlar (6331 md.14/2-b). Uygulamada süreyi kaçırmamak için hekimin bildirimi tarih ve imzayla yazılı alınmalı ve SGK bildirimi bu tarihten itibaren 3 iş günü içinde yapılmalıdır.

Kaynaklar

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (md.14 ve md.15) — mevzuat.gov.tr
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (md.14 ve md.21) — mevzuat.gov.tr
• İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (md.12) — mevzuat.gov.tr
• Sosyal Güvenlik Kurumu — sgk.gov.tr

Bu rehber Ekinoks İSG (Ekinoks Group Sağlık Eğitim Mühendislik Ltd. Şti., OSGB-1729) tarafından resmî mevzuat metinlerine dayanılarak hazırlanmıştır. Son güncelleme: 25 Ekim 2026.