Bir işletmede yangın güvenliği, yangın söndürme tüpü asmaktan ibaret değildir. Erken müdahale ekipmanı, tahliye planı, düzenli tatbikat ve çalışan eğitimi bir araya gelmediği sürece, mevzuata uyum sadece kağıt üzerinde kalır. Bu yazıda işletmelerin yangın güvenliği için hangi adımları atması gerektiğini ve İSG mevzuatının bu konuda işverene getirdiği yükümlülükleri anlatıyoruz.
İşletmelerde Yangın Güvenliğinin Yasal Dayanağı
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene işyerinde yangına karşı önlem alma, acil durum planı hazırlama ve çalışanları bu plan konusunda eğitme yükümlülüğü getirir. Yükümlülüğün kapsamı işyerinin büyüklüğüne, çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre değişir; ancak acil durum planı ve tahliye tatbikatı hiçbir işletme için isteğe bağlı değildir.
İşletmeler Yangına Karşı Hangi Adımları Atmalı?
1. Risk Değerlendirmesiyle Yangın Riskini Tanımlamak
Yangın riski işyerine göre değişir: bir depoda yanıcı madde istifi, bir üretim tesisinde kaynak işlemi, bir ofiste ise elektrik tesisatı ve kablo yoğunluğu öne çıkar. Risk değerlendirmesi bu kaynakları tek tek tespit etmeli ve her biri için somut bir önlem tanımlamalıdır.
2. Doğru Söndürme Ekipmanını Doğru Yere Yerleştirmek
Yangın söndürme tüpünün türü (A, B, C sınıfı, karbondioksitli) işyerindeki yangın riskine uygun seçilmelidir; bir mutfakta yağ yangınına uygun tüp bulunmazken bir elektrik panosunun önünde CO2 tüpü olmaması ciddi bir risk oluşturur. Tüplerin periyodik dolum/kontrol tarihleri takip edilmeli, erişim yolları hiçbir zaman malzeme ile kapatılmamalıdır.
3. Acil Durum Planı Hazırlamak
Acil durum planı, yangın anında kimin ne yapacağını (tahliye sorumlusu, arama-kurtarma ekibi, ilkyardım ekibi), tahliye güzergahlarını ve toplanma noktasını net şekilde tanımlar. Plan sadece yazılı bir belge değil, çalışanların rollerini bildiği ve tatbikatla test edilmiş bir süreç olmalıdır.
4. Düzenli Tahliye Tatbikatı Yapmak
Tatbikat yapılmadan hazırlanan bir acil durum planının gerçek bir yangında işe yarayacağı garanti edilemez. Tatbikat sırasında tahliye süresi ölçülmeli, aksayan noktalar (kilitli kapı, tıkalı koridor, geç fark edilen alarm) tespit edilip düzeltilmelidir.
5. Yangın Algılama ve Uyarı Sistemlerini Çalışır Durumda Tutmak
Duman dedektörü, yangın alarmı ve varsa sprinkler sisteminin periyodik bakımı yapılmalı, pil değişimi ve sensör testleri ihmal edilmemelidir. Alarm sisteminin işlevsiz olduğu bir yangında, en iyi hazırlanmış tahliye planı bile geç devreye girer.
Sık Yapılan Hatalar
- Söndürme tüplerinin önünün malzemeyle kapatılması
- Acil durum planının hazırlanıp bir daha hiç güncellenmemesi
- Tahliye tatbikatının yıllarca yapılmaması veya sadece kağıt üzerinde “yapıldı” gösterilmesi
- Yeni işe başlayan çalışanlara yangın güvenliği eğitiminin verilmemesi
OSGB Bu Süreçte Ne Sağlar?
İş güvenliği uzmanı, işyerine özgü yangın risklerini risk değerlendirmesine işler, acil durum planını mevzuata uygun şekilde hazırlar ve tahliye tatbikatının organizasyonunu üstlenir. Tatbikatın hangi sıklıkla yapılması gerektiğiyle ilgili detaylar için Yangın Tatbikatı Zorunlu mu? yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Her işletme acil durum planı hazırlamak zorunda mı?
Evet. Çalışan sayısı veya tehlike sınıfından bağımsız olarak her işyeri, kendi risklerine uygun bir acil durum planı hazırlamak ve bunu güncel tutmakla yükümlüdür.
Yangın söndürme tüpleri kaç yılda bir kontrol edilmeli?
Söndürme tüplerinin dolum ve basınç kontrolü, üretici ve mevzuat gereksinimlerine göre yılda en az bir kez yetkili bir firma tarafından yapılmalı, kontrol etiketi tüp üzerinde görünür şekilde bulunmalıdır.
Acil durum planını kim hazırlamalı?
Acil durum planı, işyerinin iş güvenliği uzmanı tarafından, işyerinin fiziki yapısı ve risk değerlendirmesi dikkate alınarak hazırlanmalıdır. Genel bir şablonun aynen kopyalanması, gerçek bir acil durumda işe yaramayabilir.
İşyerinize özel acil durum planı, yangın risk değerlendirmesi ve tatbikat organizasyonu için Ekinoks İSG ile iletişime geçebilirsiniz.
