Bir iş kazası geçiren işveren genellikle aynı soruyu sorar: “Bunu önceden bilseydim ne yapardım?” OSGB nedir sorusunun cevabı tam da bu noktada anlam kazanıyor. Çünkü OSGB, işyerlerinin iş kazası yaşamadan önce yapması gerekenleri planlayan, belgeleyen ve hayata geçiren yapıdır.
OSGB, Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi’nin kısaltmasıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan yetki belgesi almış bu birimler, işyerlerine iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli sağlar. İşyerleri bu hizmetleri bünyelerinde istihdam yoluyla karşılayamazlarsa OSGB ile sözleşme yaparak yasal yükümlülüklerini yerine getirir.
2026 itibarıyla Türkiye’de sigortalı çalışanı bulunan tüm işyerleri — 1 kişi bile istihdam etse — bu hizmeti almak zorundadır. Konuya “bize gelmez” diye bakmak artık mümkün değil; yaptırımlar da bunu açıkça ortaya koyuyor.
Bu rehberde OSGB’nin ne olduğunu, hangi hizmetleri sunduğunu, hangi işyerlerinin almak zorunda olduğunu ve doğru OSGB’yi nasıl seçeceğinizi adım adım açıklıyoruz.
OSGB Nedir? Resmi Tanım ve Anlamı
OSGB, işyerlerine dışarıdan İSG hizmeti sunan, devlet tarafından yetkilendirilmiş kuruluştur. Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi olarak tanımlanan bu yapılar, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde faaliyet gösterir.
İşyerleri üç farklı şekilde İSG hizmeti alabilir:
- Bünyede istihdam: İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimini kendi kadrosuna alır.
- OSGB sözleşmesi: Yetki belgeli bir OSGB ile anlaşarak bu hizmetleri dışarıdan karşılar.
- ÇASMER: Çalışan Sağlığı Merkezi ile anlaşma yapılabilir; ancak bu seçenek yalnızca belirli koşullarda geçerlidir.
Küçük ve orta ölçekli işletmelerin büyük çoğunluğu için OSGB ile çalışmak hem maliyet hem de pratiklik açısından en uygun seçenektir.
OSGB ile İSG Birimi Arasındaki Fark Nedir?
İSG birimi, işyerinin kendi bünyesinde kurduğu yapıyı ifade eder. Yani işveren, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimini doğrudan işçi olarak istihdam eder. Bu seçenek genellikle büyük ölçekli ve çok tehlikeli sınıftaki işyerleri için tercih edilir.
OSGB ise dışarıdan hizmet alınan bir yapıdır. Birden fazla işyerine aynı anda hizmet verir; bu sayede işveren tam zamanlı personel maliyetini üstlenmeden yasal yükümlülüğünü karşılar.
OSGB Ne İş Yapar? Sunulan Hizmetler
OSGB’nin temel görevi, işyerini yasal uyumlu ve güvenli tutmaktır. Bunu tek bir belgede değil, birbirine bağlı bir hizmet paketiyle yapar.
Risk Değerlendirmesi ve Risk Analizi
İş güvenliği uzmanı sahaya gelerek tüm tehlike kaynaklarını tespit eder. Makineler, elektrik tesisatı, kimyasal maddeler, ergonomi sorunları — bunların hepsi yazılı olarak kayıt altına alınır. Risk değerlendirmesi yasal zorunluluktur ve işyerinin tehlike sınıfına göre belirli aralıklarla yenilenmesi gerekir.
İşyeri Hekimliği ve Periyodik Muayeneler
İşyeri hekimi, çalışanların işe girişinde ve belirli aralıklarla sağlık muayenesini yapar. Özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde bu muayeneler hem çalışanı hem de işvereni olası meslek hastalığı davalarına karşı korur.
İSG Eğitimleri
Çalışanlar işe başlamadan önce ve periyodik olarak İSG eğitimi almak zorundadır. OSGB bu eğitimleri planlar, sunar ve belgeler:
- Temel İSG eğitimi
- Yangın ve tahliye eğitimi
- İlk yardım eğitimi
- Yüksekte çalışma, kimyasal madde kullanımı gibi sektöre özel eğitimler
Acil Durum Planlaması
Her işyerinin yazılı acil durum planı bulunmalıdır. OSGB bu planı hazırlar, tatbikat organizasyonunu yapar ve gerektiğinde günceller. Yangın, deprem, kimyasal sızıntı gibi senaryolar için ayrı prosedürler hazırlanır.
Yasal Uyum ve Raporlama
OSGB, mevzuat değişikliklerini takip eder ve işyerini bu değişiklikler konusunda bilgilendirir. Bakanlık denetimleri öncesinde eksiklikleri kapatır, denetim sürecinde gerekli belgelerin hazır olmasını sağlar.
Hangi İşyerleri OSGB Almak Zorunda?
2026 itibarıyla Türkiye’de sigortalı işçi çalıştıran tüm işyerleri İSG hizmeti almakla yükümlüdür. Bu kapsam 1 Ocak 2025’ten itibaren en küçük işletmeleri de içerecek şekilde genişledi.
Tehlike Sınıfına Göre Zorunluluk
İşyerleri üç tehlike sınıfına ayrılır:
| Tehlike Sınıfı | Örnekler |
| Az Tehlikeli | Ofisler, muhasebe firmaları, ticari işletmeler |
| Tehlikeli | Metal işleme, ahşap imalat, tekstil atölyeleri |
| Çok Tehlikeli | İnşaat, maden, patlayıcı madde üretimi |
Tehlike sınıfı ne olursa olsun, çalışanı olan her işveren bu hizmeti almak zorundadır.
10’dan Az Çalışanı Olan İşletmeler
Az tehlikeli sınıftaki ve 10’dan az çalışanı olan işyerlerinde işveren, bakanlık tarafından akredite bir kurumdan temel İSG eğitimini alarak bu hizmetleri kendi bünyesinde yürütebilir.
Ancak bu istisnadan yararlanmak hem zaman hem de bilgi gerektirdiğinden, pratikte pek çok küçük işletme yine de OSGB ile çalışmayı tercih eder.
OSGB Hizmetinin Maliyeti Nasıl Belirlenir?
OSGB fiyatları iki temel faktöre göre belirlenir: tehlike sınıfı ve çalışan sayısı. Sınıf ve çalışan sayısı arttıkça iş güvenliği uzmanının ve hekimin işyerinde geçirmesi gereken minimum süre de artar; bu durum doğrudan maliyete yansır.
OSGB teklifleri karşılaştırılırken yalnızca aylık tutara bakılmamalıdır. Bazı OSGB’ler düşük aylık ücret gösterip risk analizi, acil durum planı ve ortam ölçümlerini ayrı faturalar. Teklifi değerlendirirken hizmet içeriğinin tam listesini mutlaka isteyin.
Doğru OSGB Nasıl Seçilir?
Her yetki belgeli OSGB aynı hizmeti sunmaz. Kalite farkı, uzman kadronun sahaya ne kadar düzenli geldiğinde ve yasal belgelerin ne kadar eksiksiz tutulduğunda ortaya çıkar.
Seçim yaparken şu kriterleri değerlendirin:
-
- Bakanlık yetki belgesi güncel ve geçerli mi?
- İş güvenliği uzmanının ve işyeri hekiminin sahaya hangi sıklıkla geldiğini sözleşmeye yazın.
- Risk değerlendirmesi, acil durum planı, periyodik muayene hizmet kapsamında mı yoksa ekstra ücretli mi?
- Referans işyerlerinden birkaçıyla doğrudan konuşun — pratik deneyim, tanıtım broşüründen daha çok şey söyler.
- Mevzuat değişikliklerinde sizi nasıl bilgilendiriyorlar? Bunu somut olarak sorun.
Sık Sorulan Sorular
OSGB nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
OSGB, Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi’nin kısaltmasıdır. Çalışma Bakanlığı’ndan yetki almış bu kuruluşlar, işyerlerine iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi sağlayarak İSG mevzuatına uyum konusunda destek verir. İşyerleri bu hizmetleri kendi bünyelerinde karşılayamadığında OSGB ile sözleşme yaparak yasal yükümlülüğünü yerine getirir.
Her işyeri OSGB almak zorunda mı?
Evet. 2025 yılı başı itibarıyla Türkiye’de sigortalı çalışanı bulunan tüm işyerleri İSG hizmeti almakla yükümlüdür. Az tehlikeli sınıfta ve 10’dan az çalışanı olan işyerleri için işverenin belirli bir eğitim alarak bu hizmeti bizzat yürütmesi gibi sınırlı bir istisna mevcuttur.
OSGB ile çalışmak ne kadar sürer? Minimum sözleşme var mı?
Sözleşme süresi OSGB’den OSGB’ye farklılık gösterir. Çoğu firma yıllık sözleşmeyle çalışır.
OSGB almayan işyerlerine ne gibi yaptırımlar uygulanır?
2026 yılı güncel tablolarına göre iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti almayan işyerlerine işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısına bağlı olarak eksik olan her dosya başına yüklü mali yaptırımlar söz konusudur. Cezalar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.
OSGB hizmetinin fiyatını ne belirler?
İki temel faktör belirler: işyerinin tehlike sınıfı (az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli) ve çalışan sayısı. Bu iki değer arttıkça uzmanın ve hekimin işyerinde geçirmesi gereken asgari süre uzar; bu da maliyeti doğrudan etkiler.
İşveren İçin Adım Adım Kontrol Listesi
-
- İşyerinizin tehlike sınıfını öğrenin — NACE kodu üzerinden sorgulanabilir.
- Çalışan sayınızı belirleyin — Sigortalı kayıtlı çalışan sayısı esas alınır.
- En az iki OSGB’den teklif alın — Yalnızca aylık tutarı değil, hizmet içeriğini karşılaştırın.
- Sözleşmeye sahaya gelme sıklığını yazın — “Gerektiğinde gelir” yeterli değil; gün ve süre belirtin.
- Risk değerlendirmesini zamanında yaptırın — Yeni işyerleri için en geç 6 ay içinde tamamlanmalıdır.
- Çalışanların işe giriş muayenelerini eksiksiz yapın — İşe başlamadan önce tamamlanması zorunludur.
- İSG eğitimlerini belgeleyin — İmzalı katılım listesi olmayan eğitim, denetimde eğitim sayılmaz.
- Acil durum planını işyerine asın ve tatbikat yapın — Plan çekmecede kalmamalı.
Sonuç
OSGB nedir sorusunun cevabı özünde şudur: işverenin iş güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmesine yardımcı olan, devlet tarafından yetkilendirilmiş profesyonel destek birimi. Bu hizmet artık istisnasız tüm işyerlerini kapsıyor ve yaptırımlar her yıl ağırlaşıyor.
Doğru OSGB seçimi; kağıt üzerinde değil, sahada çalışan bir iş güvenliği sistemi kurmak anlamına gelir. İşletmenizin tehlike sınıfını öğrenmek ve size özel teklif almak için Ekinoks İSG uzman ekibiyle iletişime geçin.
📞 0(549) 275 1400
📧 info@ekinoksisg.com
🌐 www.ekinoksisg.com
📍 İçerenköy Mah. Doğanbey Cad. No:38 İrem İş Merkezi D:7 Ataşehir / İstanbul
