“Bizim kadar küçük bir işletme için bu zorunluluk geçerli mi?” İş güvenliği danışmanlığına ihtiyaç duyup duymadığını sorgulayan pek çok işveren bu soruyla başlıyor. Yanıt 2025 itibarıyla netleşti: OSGB zorunlu mu sorusunun cevabı, istisna sayısı her geçen yıl azalırken, kapsam sürekli genişliyor.
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Türkiye’de sigortalı çalışanı bulunan tüm işyerlerini İSG hizmeti almakla yükümlü kılıyor. Bu kapsam yalnızca büyük fabrikaları veya inşaat şantiyelerini değil; küçük atölyeyi, muhasebe ofisini, tekstil atölyesini ve marketi de içeriyor.
Bu rehberde hangi işyerlerinin OSGB almak zorunda olduğunu, tehlike sınıfının bu yükümlülüğü nasıl etkilediğini ve 50’den az çalışanı olan işyerleri için geçerli olan özel durumu net biçimde açıklıyoruz.
OSGB Zorunlu mu? Yasal Çerçeve
6331 Sayılı Kanun, sigortalı işçi çalıştıran tüm işverenler için İSG hizmetini zorunlu kılıyor. Çalışan sayısından veya sektörden bağımsız olarak bu yükümlülükten muaf tutulan bir işyeri tipi artık neredeyse kalmadı.
İşveren bu yükümlülüğü üç yoldan biriyle karşılayabilir:
- OSGB sözleşmesi: Yetki belgeli bir Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi ile anlaşır.
- Bünyede istihdam: İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimini kendi kadrosuna alır.
- İşverenin bizzat yürütmesi: Yalnızca az tehlikeli sınıfta ve 10’dan az çalışanı olan işyerlerinde, belirli koşulları sağlayan işveren bu hizmeti kendisi verebilir.
Küçük ve orta ölçekli işletmelerin büyük çoğunluğu için OSGB ile sözleşme yapmak hem en pratik hem de en ekonomik yoldur.
Tehlike Sınıfı Nedir? İşyeriniz Hangi Sınıfta?
İşyerinin tehlike sınıfı, İSG yükümlülüklerinin kapsamını doğrudan belirler. Sınıf ne kadar yüksekse uzmanın ve hekimin işyerinde bulunması gereken asgari süre de o kadar artar.
Tehlike sınıfı, işyerinin faaliyet koduna (NACE kodu) göre belirlenir ve Çalışma Bakanlığı’nın yayımladığı tebliğde yer alır.
Az Tehlikeli Sınıf
Ofisler, muhasebe ve hukuk büroları, perakende mağazalar, eğitim kurumları bu sınıfta yer alır. Riskler düşük olsa da yasal yükümlülük ortadan kalkmıyor. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi daha seyrek aralıklarla hizmet verse de periyodik kontroller, risk değerlendirmesi ve eğitimler zorunludur.
Tehlikeli Sınıf
Metal işleme atölyeleri, ahşap imalat tesisleri, tekstil fabrikaları, gıda üretim tesisleri bu sınıftadır. Uzmanın ve hekimin işyerinde bulunma süresi az tehlikeli sınıfa kıyasla belirgin biçimde artar.
Çok Tehlikeli Sınıf
İnşaat şantiyeleri, maden işletmeleri, patlayıcı madde üretim tesisleri, petrokimya tesisleri bu sınıfta yer alır. En yüksek denetim sıklığı ve en kapsamlı İSG belgelendirmesi bu sınıf için geçerlidir.
Çalışan Sayısına Göre Zorunluluk Tablosu
Çalışan sayısı, uzmanın işyerinde ne kadar süre geçireceğini belirleyen ikinci temel faktördür. Aşağıdaki tablo tehlike sınıfı ve çalışan sayısını bir arada gösteriyor:
| Tehlike Sınıfı | Çalışan Sayısı | İSG Hizmeti Zorunlu mu? |
| Az Tehlikeli | 1 ve üzeri | Evet |
| Tehlikeli | 1 ve üzeri | Evet |
| Çok Tehlikeli | 1 ve üzeri | Evet |
Tablonun özü şu: çalışan sayısı ne olursa olsun, sigortalı işçi çalıştıran her işyeri bu kapsamda.
İş Güvenliği Uzmanının Asgari Görev Süresi
Uzmanın işyerinde bulunması gereken asgari süre çalışan başına hesaplanır: [Editör: teyit edilmeli]
- Az tehlikeli: Çalışan başına ayda en az 10 dakika
- Tehlikeli: Çalışan başına ayda en az 20 dakika
- Çok tehlikeli: Çalışan başına ayda en az 40 dakika
Az çalışanı olan küçük işletmelerde bu süreler oldukça kısa görünse de risk değerlendirmesi, acil durum planı ve eğitimler ayrıca zaman gerektirdiğinden uygulamada saha ziyaretlerinin sayısı teorik minimumun üzerinde olur.
10’dan Az Çalışanı Olan İşyerleri: Özel Durum
Az tehlikeli sınıfta ve 10’dan az çalışanı bulunan işyerlerinde işveren, bu hizmeti bizzat yürütme hakkına sahip olabilir. Ancak bunun için işverenin bakanlık onaylı bir kurumdan temel İSG eğitimini tamamlaması şartı aranıyor.
Bu istisnanın pratikte iki önemli sınırı var:
- Yalnızca az tehlikeli sınıf için geçerli. Tehlikeli veya çok tehlikeli sınıftaki bir işyerinde bu seçenek kullanılamaz.
- Eğitim yükümlülüğü devam ediyor. İşveren bu eğitimi tamamlamadan hizmeti bizzat yürütemez; tamamlayana kadar OSGB ile çalışmak zorundadır.
Pek çok küçük işletme sahibi bu istisnadan teorik olarak yararlanabilse de eğitim sürecinin gerektirdiği zaman ve güncel mevzuat takibi nedeniyle uygulamada OSGB ile çalışmayı tercih ediyor.
Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıf: İstisna Yok
Tehlikeli veya çok tehlikeli sınıftaki bir işyerinde çalışan sayısı ne olursa olsun yetkilendirilmiş İSG uzmanından ve işyeri hekiminden hizmet almak zorunludur. Bu sınıflarda “küçük işyeriyiz” gerekçesiyle muafiyet talep edilemiyor.
OSGB Almayan İşverene Ne Olur?
2026 yılında iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti almayan işyerlerine uygulanan idari para cezaları bir önceki yıla göre %49 oranında artırıldı. Cezalar her yıl yeniden değerleme oranında güncelleniyor; dolayısıyla erteleme maliyeti her geçen yıl yükseliyor.
Para cezasının ötesinde şu yaptırımlar da devreye girebilir:
- Bakanlık denetiminde işyerinin durdurulması — özellikle çok tehlikeli sınıfta, can güvenliğini tehdit eden koşullarda geçici durdurma kararı verilebilir.
- İş kazasında ağırlaştırılmış sorumluluk — İSG hizmeti alınmamışsa iş kazası sonrası işverenin hukuki ve cezai sorumluluğu önemli ölçüde artar.
- SGK rücu davaları — Kaza nedeniyle SGK’nın ödediği tazminatı işverenden geri talep etmesi söz konusu olabilir.
Ceza bir kez ödenip geride bırakılmıyor; denetimler periyodik olarak tekrarlandığı için uyumsuzluk her denetim döngüsünde yeniden ceza riskini beraberinde getiriyor.
Yükümlülüğünüzü Karşılamak İçin Adım Adım
OSGB zorunluluğunuzu yerine getirmenin en hızlı yolu doğru adımları sırayla atmaktan geçiyor. Aşağıdaki kontrol listesi başlangıç noktası olarak kullanılabilir:
-
- NACE kodunuzu öğrenin — SGK veya vergi dairesindeki kayıtlarınızda yer alır.
- Tehlike sınıfınızı belirleyin — NACE kodunuzu Çalışma Bakanlığı’nın tehlike sınıfı tebliğiyle eşleştirin.
- Sigortalı çalışan sayınızı doğrulayın — Stajyer ve geçici işçiler dahil SGK’ya bildirilen tüm çalışanlar sayılır.
- OSGB teklifleri alın — En az iki firmadan teklif isteyin; yalnızca aylık ücreti değil hizmet içeriğini karşılaştırın.
- Sözleşmeye saha ziyaret sıklığını yazın — “Gerektiğinde gelir” ifadesi denetimde yeterli sayılmaz; gün ve minimum süre belirtin.
- Risk değerlendirmesini başlatın — Yeni sözleşmelerde ilk risk analizi en geç 6 ay içinde tamamlanmalıdır.
- Çalışan eğitimlerini planlayın — İşe yeni başlayan her çalışan için temel İSG eğitimi zorunludur; tarih ve katılımcılar belgelenmeli.
- Acil durum planını hazırlayın ve işyerine asın — Plan kağıt üzerinde kalmamalı; tatbikat yapılmalı ve belgelenmeli.
Sık Sorulan Sorular
OSGB zorunlu mu, her işyeri almak zorunda mı?
Evet. 6331 Sayılı Kanun kapsamında sigortalı çalışanı bulunan tüm işyerleri İSG hizmeti almakla yükümlüdür. Az tehlikeli sınıfta 50’den az çalışanı olan işyerlerinde işverenin bizzat yürütme seçeneği teorik olarak mevcut olsa da bunun için zorunlu eğitimin tamamlanmış olması şartı aranır.
1 çalışanı olan işyeri OSGB almak zorunda mı?
Evet. Kanun, sigortalı çalışan sayısı için herhangi bir alt sınır belirlemiyor. Tek bir sigortalı işçi dahi çalıştıran işyeri bu yükümlülük kapsamındadır.
Ofis veya büro gibi az tehlikeli işyerleri de kapsama giriyor mu?
Giriyor. Az tehlikeli sınıf, yükümlülüğü ortadan kaldırmıyor; yalnızca uzmanın ve hekimin işyerinde bulunma sıklığını azaltıyor. Risk değerlendirmesi, periyodik muayene ve eğitimler her sınıf için zorunludur.
OSGB almayan işverene ne kadar ceza uygulanır?
2026 yılında ceza tutarları bir önceki yıla göre %49 arttırıldı. Rakamlar tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre değişiyor; ayrıca iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi için ayrı ayrı uygulanıyor. Güncel tutarlar için Çalışma Bakanlığı’nın yayımladığı idari para cezası tebliğine bakılması önerilir. En düşük ceza tutarı, Temmuz 2026 itibarıyla 89.663 TL olarak uygulanmaktadır.
Tehlike sınıfımı nereden öğrenebilirim?
SGK veya vergi dairesindeki kayıtlarınızdaki NACE kodu üzerinden Çalışma Bakanlığı’nın tehlike sınıfı tebliğini kullanarak belirleyebilirsiniz. Ekinoks İSG olarak sınıfınızı birlikte tespit etmemizi de talep edebilirsiniz.
OSGB zorunlu mu sorusunun cevabı 2025 itibarıyla neredeyse tüm işyerleri için “evet”. Sigortalı çalışanı bulunan her işveren, tehlike sınıfından ve çalışan sayısından bağımsız olarak bu yükümlülük kapsamında. Az tehlikeli sınıfta 50’den az çalışanı olan işletmelerde sınırlı bir istisna mevcut olsa da bu istisnadan yararlanmak da koşulsuz değil.
Yükümlülüğünüzü doğru ve eksiksiz karşılamak için işyerinizin tehlike sınıfını öğrenmek ve size özel teklif almak üzere Ekinoks İSG ile iletişime geçin.
📞 0(549) 275 1400
📧 info@ekinoksisg.com
🌐 www.ekinoksisg.com
📍 İçerenköy Mah. Doğanbey Cad. No:38 İrem İş Merkezi D:7 Ataşehir / İstanbul
